wisal stuido
جۇڭگوچە تاجاۋۇزچىلىق

جۇڭگوچە تاجاۋۇزچىلىق

ئاپتورى: نقابام -NqabaM (تەرجىمىدە:نەپرەت)
 

زىمبابۋېدە بىر مەيدان جۇڭگو ئىنقىلابى بولماقتا. بۇ ئىنقىلاب زىمبابۋېلىكلەرنى ئويلاندۇرۇشقا باشلىدى، بۇ يېڭى شەكىلدىكى مۇستەملىكىچىلىك ئەمەسمۇ.

غەرب بىلەن ئالاقە قىلىشقا ئادەتلىنىپ قالغان، راۋان ئېنگىلىز تىلى ھەمدە غەرب قائىدە-يوسۇنلىرى بىلەن ئۆزىدىن پەخىرلىنىدىغان دۆلەتكە نىسبەتەن ئېيتقاندا، جۇڭگولۇقلارنىڭ كېلىشى بىر خىل تاجاۋۇزچىلىق دەپ قارالدى، شەرقلىقلەرمۇ ئۆچمەنلىكنىڭ بەلگىسى بولۇپ قالدى.

جۇڭگو تاۋارلىرى قانچە لازىملىق ياكى ئەرزان بولىشىدىن قەتئىينەزەر، غەربنىڭ تېخىمۇ قىممەت تاۋارلىرىنى ياخشى كۆرىدىغان كىشىلەرنىڭ تىل-ھاقارىتىگە قالدى.

نەچچە يىلدىن بۇيان، «Fong Kong» ياكى «Zhing Zhong» دېگەندەك سۆزلەر كۈندىلىك تۇرمۇشتا ئىشلىتىدىغان سۆزلەرنىڭ بىر قىسىمى بولۇپ قالدى. بۇ سۆزلەر ئەرزان باھالىق، سۈپىتى ناچار ۋە ئوخشىتىپ ياسالغان جۇڭگو تاۋارلىرىنى تەسۋىرلەشكە ئىشلىتىدۇ. ھەتتا بەزى جۇڭگولۇقلارمۇ بۇ سۆزلەرنى ئىشلىتىدۇ. ئەمما بۇلار جۇڭگولۇقلارنىڭ زىمبابۋېگە كېلىپ دۇكان ئېچىشىنى توساپ قالالمىدى.

ئېھتىمال زىمبابۋېنىڭ يېقىنقى 10 يىلدىكى ئىقتىسادىنىڭ چېكىنىشى، يەنە كېلىپ خېرىدارلارنىڭ سېتىۋېلىش كۈچىنىڭ زور دەرىجىدە تۆۋەنلىشى سەۋەبلىك، زىمبابۋېلىكلەر خالىمىغان ھالدا جۇڭگولۇقلارنىڭ دۇكانلىرىغا قەدەم تەشرىپ قىلىشى بۇ خىل «جۇڭگو ئىنقىلابى» ئۇدا تەرەققىي قىلدۇرغان بولىشى مۇمكىن.

غەربلىكلەر، بولۇپمۇ ئەنگىلىيەلىكلەر ۋە ئامېرىكىلىقلارنىڭ زىمبابۋې بىلەن ئالاقە قىلىشىنى ياقتۇرمايدىغان بولۇپ قالغانلىقىنى كۆرگەندىن كېيىن،زىمبابۋې ھۆكۈمىتى «شەرققە يۈزلىنىش» ئوتتۇرىغا قويدى. شۇنداق قىلىپ تۇيۇقسىزلا، جۇڭگولۇقلار بىزنىڭ ياخشى دوستىمىز بولۇپ قالدى.

ئاۋارىچىلىققا يولۇقۇپ قالغانغا ئوخشاش، زىمبابۋېلىكلەر ئۆزىنىڭ يۇمۇرلۇق خاراكتېرى ئارقىلىق ئاۋارىچىلىقلارنىڭ ئۆزلىكىدىن يوقىلىشى ئۈمىد قىلدى.

جۇڭگو مەھسۇلاتلىرىغا ئالاقىدار قىزىق ھېكايىلەر پات-پات بولۇپ تۇردى، ھېكايىلەرنىڭ كۆپ قىسىمىدا ئۇلارنىڭ ئېستىمالچىلارنىڭ تەلىپىنى رازى قىلالمىغانلىقى سۆزلەنگەن. ئەمما ئىستىمالچىلارنى قوغداش سىستېمىسى ئىنتايىن يات بولغان دۆلەتكە نىسبەتەن ئېيتقاندا، بۇ ھېكايىلەرنى ئۇزۇن يوللۇق ئاپتوبۇسلاردا سۆزلەش بىلەنلا بولدى قىلدى.مىسال كەلتۈرسەك، بىر خانىمنىڭ دېيىشىچە، ئۇ جۇڭگولۇقلار دۇكىنىغا كىرىپ سونىي ماركىلىق تېلېۋىزور سېتىۋالماقچى بولغان. ئەمما دۇكاندا پەقەت پاناسونىك ماركىلىق تېلېۋىزور بار ئىكەن. خانىم ئۆزى ياخشى كۆرىدىغان سونىي ماركىلىقنىڭ قاچان بار بولىدىغانلىقىنى سورىغان. جۇڭگولۇق دۇكاندار كۆزىنى مىتمۇ قىلىپ قويماي، تېلېۋىزوردىكى پاناسونىك دېگەن ماركىنى ئېلىپ تاشلاپ سونىي دېگەن ماركىنى چاپلاپ قويغان.

باشقا بىر ئايالنىڭ دېيىشىچە، ئۇ ئۆزىگە دەل كېلىدىغان كۆڭلەك سېتىۋالغان، ئەمما بىر قېتىم يۇيغاندىن كېيىنلا كىچىكلەپ كەتكەن، ئۇ كىچىكلەپ كەتكەن كۆڭلەكنى ھەتتا بالىلىرىنىڭمۇ كىيەلمىگەنلىكىگە قەسەم قىلدى. ئۇ شۇنىڭ بىلەن كۆڭلەكنى ساتقان جۇڭگو دۇكىنىغا بارغان. خوجايىن ئۇنىڭغا كىيمدىكى ئاسراش بەلگىسىنى كۆرسەتكەن.

خوجايىن ئايالغا چۈشەندۈرۈشىچە، بەلگىدىكى خەتنىڭ مەنىسى «بىر قېتىملىق كىيىم» ئىكەن.

نەچچە يىل ئىلگىرى، زىمبابۋې ھۆكۈمىتى جۇڭگونىڭ بىر ئاپتوبۇس ئەترىتىنى سېتىۋېلىپ شەھەر رايونىغا مۇلازىمەت قىلدۇرغان ئىدى. ھازىر يوللاردا ئورەكنىڭ پەيدا بولىشى، شارائىتنىڭ ناچارلىشىشىغا ئەگىشىپ، بۇ ئاپتوبۇسلاردا يېڭى چاتاقلار كۆرۈلدى ھەمدە ئىشلەتكىلى بولمىدى.

ئاممىۋى قاتناشتىكى ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ دېيىشىچە، ئاپتوبۇس ئورەككە يولۇقۇپ قالسا ئۆزلىكىدىن توختىۋېلىپ، قىزىل ئاگاھلاندۇرۇش چىرىقى قوزغىلىپ، يولدا باشقا نەرسىلەرنىڭ بارلىقىنى، يولۇچىلارنىڭ بىخەتەرلىك ئۈچۈن ئاپتوبۇسنىڭ يەنە ماڭسا بولمايدىغانلىقىنى ئېيتىپ تۇرۇۋالىدىكەن.

گەرچە بۇلار شەھەردىكى سۆز-چۆچەكلەرگە ئوخشىسىمۇ، ئەمما بۇ ئاپتوبۇسلار يولدا 6 ئاي مېڭىشقا بەرداشلىق بېرەلىشى ناھايىتى تەس. بۇ ئاپتوبۇسلارنىڭ ھەممىسىنى زىمبابۋې ھۆكۈمىتى دائىرلىرى قايتۇرۇۋېلىپ تەكشۈرۈپ رېمونت قىلماقچى دېگەن نامدا يىغىۋېلىندى، كېيىن قايتا يول يۈرەلمىدى.

ھازىر يېڭى بىر خىل ھادىسە پەيدا بولدى. قوش كارتىلىق ئىقتىدارى بار جۇڭگو يانفۇنلىرى ئاجايىپ نەرسە دەپ قارىلاتتى، ھازىر ئەكسىچە كۈلكىگە قالدى. بۇ خىلدىكى يانفۇنلار قۇلاقنى ئاغرىتىدىغان بولۇپ، كىشىنى بىزار قىلاتتى. ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ دېيىشىچە، بۇ يانفۇنلارنىڭ ئاۋازىنى تۆۋەنلىتىش ئىقتىدارى يوق ئىكەن.

يانفۇننى تەنقىت قىلغۇچىلارنىڭ دېيىشىچە، ئەگەر بىر يانفۇننى قولىغا ئالغان چاغدا بىر ماشىنا ئۆتۈپ قالسا، يانفۇننىڭ ئېكرانىدا توساتتىنلا يانفۇنغا توك قاچىلىنىۋاتىدۇ دېگەن كۆرسەتمە كۆرىنىدىكەن.

يەرلىك كىشىلەر جۇڭگونىڭ تاجاۋۇز قىلىشىدىن نارازى بولدى، شەرقلىقلەرمۇ ئۆزلىرىنىڭ ھاكاۋۇرلىقى سەۋەبلىك يەرلىكلەرنىڭ ياقتۇرىشىغا ئېرىشەلمىدى.

نەچچە ئاي ئىلگىرى، بىر توپ جۇڭگولۇقلار ماشىنىسىنى توختىتىش چەكلەنگەن رايونغا توختىتىپ قويغان، شەھەر ساقچىلىرى ماشىنىنى تۇتۇپ قالغان. جۇڭگولۇقلار خىجىل بولماقتا يوق، ئەكسىچە ساقچىلارغا ئەگىشىپ قانۇن ئىجرا قىلىش ئورگىنىغىچە كەلگەن، ئاندىن ئۆزىنىڭ بىر يۈرۈش گۇمپىلىرىنى نامايەن قىلغان.

كېيىن ياردەمگە ئادەم چاقىرغاندىن كېيىن، جۇڭگولۇقلار ئاخىرىدا كونترول قىلىنغان، ئەمما ھەممە ئىشلار شەھەر مەمۇرىيىتىنىڭ خادىمى تاياق يېگەندىن كېيىن يۈز بەرگەن.

بۇلتۇر، زىمبابۋې بىلەن جەنۇبىي ئافرىقا چېگرىسىغا 150 كىلومېتىر كېلىدىغان غەربىي نىكولسون (West Nicholson) كەنتىدىكى كىشىلەرنىڭ دېيىشىچە، ئۇلار جۇڭگولۇقلارنىڭ زىيانكەشلىك قىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئىتلىرىنى كېچە-كۈندۈز قوغدايدىكەن. تىپىك زىمبابۋې كەنتلىرىدە ئىتنى ئىشىك ساقلاشقا ئىشلىتىدۇ. ئەمما ھازىر ئەھۋال ئەكسىچە بولۇپ قالغان. ئۇ يەردىكى جۇڭگولۇق ئېنژىنېرلار 10 ئامېرىكا دوللىرىغا بىر ئىت سېتىۋېلىپ، قورۇما قىلىپ يەيدىكەن. زىمبابۋېدە ئادەتتە ئىتنى يېمەيدۇ. خېلى يىللار ئىلگىرى، كەنت ئاممىسى ئىتلىرىنىڭ ئەجەبلىنەرلىك ھالدا ئازلاپ كېتىۋاتقانلىقىنى دوكلات قىلغان.

جۇڭگولۇقلارنىڭ يەنە ھايۋانلارغا شەپقەتسىزلەرچە مۇئامىلە قىلىشى تىل-ئاھانەتكە قالغان. ئۇلار ئىتنى ۋەھشىيلەرچە ئۆلتۈرگەندە، يەرلىك ئامما كۆزىنى پارقىرىتىپ قاراپلا قالغان. يېقىندا، جۇڭگونىڭ بىر قۇرۇلۇش ئورنىدا ئىشچىلار ئىش تاشلىغان. چۈنكى ھوقۇقىدىن قالايمىقان پايدىلىنىپ، ئىشچىلارغا دەخلى-تەرۇز قىلغانلىقتىن، خىزمەت ۋاقتى ئۇزۇن ھەمدە خىزمەت شارائىتى ناچار بولغانلىقتىن، ئىشچىلار خوجايىننى ئەيىبلىگەن. جۇڭگو ئۆز تارىخىدا بىرىنچى قېتىم بۇ خىل ئىشلارغا ئىنكاس قايتۇردى، تەكشۈرۈش گۇرۇپپىسى ئەۋەتتى، چۈنكى بۇ ئىش ھەتتا زىمبابۋې ھۆكۈمىتى دائىرلىرىنىڭمۇ غەزىپىنى كەلتۈرگەن ئىدى.

ھەتتا پارلامېنتمۇ ئۆزبېشىمچى جۇڭگولۇقلارنىڭ مەسىلىلىرىنى ئۇلتۇرۇپ مۇزاكىرە قىلىشقا باشلىدى، ئەمما بۇ ئۇلارنىڭ ئىش قىلىش شەكلىنى ئۆزگەرتەلىشى ناتايىن.

بىراق، قانداقلا بولىشىدىن قەتئىينەزەر، بىر ئىشنى جەزىملەشتۈرۈشكە بولىدۇكى: جۇڭگولۇقلار بۇ يەردە داۋاملىق تۇرۇپ قالىدۇ. كەلگۈسىدە يەنە نۇرغۇن ھېكايىلەر بارلىققا كېلىدۇ.

                                                                              مەنبە: ئوكيان تورىدىن ئېلىندى.


كۆرۈلۈشى: 1950 \ يوللانغان چېسلا: 2012-09-30
ئىنكاسلار
يازغۇچى: nasrulla0903 \ يوللانغان چېسلا: 2012-10-02
naqar adamlar kayarga barsa naqalikini kilidu
يازغۇچى: agyar \ يوللانغان چېسلا: 2012-10-02
hay;;;;;;;;;;;;;;;;;;;dolat eqedela amas hamma yarda xundakkanda
ئىنكاس يوللاش
ئىسم:
ئېلخەت:
ئىنكاس:
توغرىلاش كودى: